Aslında çarpıcı ve trajik bir tespit bu. Batı’da devlet adamı yetiştiren kurumlar var, bizde ise kurumları yok eden “devlet babaları.”
2002’den bu yana yaşananlar adeta bu sözün vücut bulmuş hali. Şöyle ki: Önce parlamenter sistem vardı. “Bu sistem hantal” denildi. Ardından Cumhurbaşkanlığı sistemi geldi. “Bu daha iyi işleyecek” denildi. Peki ne değişti? Sadece tabelalar. Koltuklar aynı koltuk, oturan aynı kişi…
Batı’da bir Merkel 16 yıl görev yapar, ama sistemin dişlileri arasında. Bizde ise sistem dişlileri, tek bir figürün etrafında döner durur. Öyle ki, yerel seçimlerde bile “bekamız tehlikede” söylemi…
İlginçtir, 23 yılda üç farklı Başbakan gördük: Abdullah Gül, Erdoğan ve Davutoğlu. Ama hepsi aynı gölgenin altında. Binali Yıldırım’ı saymıyorum bile, zira “son Başbakan” olarak tarihe geçti kendisi.
Parlamenter sistemden vazgeçtik, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçtik. E ne oldu? Meclis’in yasama yetkisi fiilen Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine devrildi. Kuvvetler ayrılığı mı? O da ne ki?
Düşünün, bir ülkede Merkez Bankası başkanları seçim sandığından daha sık değişiyor. Para politikası bağımsızlığı denen şey, PowerPoint sunumlarında kalan bir kavrama dönüşüyor.
23 yılda öyle bir noktaya geldik ki, devletin kurumları “tek kişi” etrafında öyle bir şekillendi ki, sanki kurumsallık değil, kişisellik devletin resmi politikası haline geldi. Ve işin trajikomik yanı, bu durumu eleştirenlere “vesayetçi” yaftası yapıştırıldı. Oysa asıl vesayet, kurumları kişilere bağımlı kılmak değil midir?
Batı’da bir Obama gider, bir Trump gelir. Sistem tıkır tıkır işler. Bizde ise sistem değişir, değişmeyen tek şey “tek kişi” kavramı… Ne demiş atalarımız: “Su testisi su yolunda kırılır.” Bakalım bu testiyi daha kaç kez doldurup boşaltacağız…
Velhasıl, demokrasi karnemiz son 23 yılda öyle bir hal aldı ki, artık karneden çok, bir sicil dosyasına döndü. İçinde ne ararsanız var: Sistem değişiklikleri, parti kapatma davaları, e-muhtıralar, FETÖ belası, 15 Temmuz travması… Tek eksiği var: Gerçek anlamda kurumsallaşma.
Bu gidişle, gelecek nesillere bırakacağımız tek miras, “güçlü lider” sendromu olacak gibi
Saygılarımla
